تجهیزات گازرسانی؛ از کنتور و رگلاتور تا شیرآلات و اتصالات
تجهیزات گازرسانی بخش مهمی از هر سیستم انتقال و مصرف گاز هستند و هرکدام وظیفه مشخصی در این سیستم بر عهده دارند. از کنتور گاز که میزان مصرف را اندازهگیری میکند تا رگلاتور که فشار گاز را تنظیم میکند، فیلتر که برای جداسازی ذرات به کار میرود، شیرآلات که امکان قطع و وصل و کنترل جریان را فراهم میکنند و اتصالات پلیاتیلن که برای اجرای خطوط گاز استفاده میشوند، همه در عملکرد صحیح و ایمن یک سیستم گازرسانی نقش دارند.
تنوع زیاد این تجهیزات باعث میشود انتخاب محصول مناسب همیشه ساده نباشد. سایز، فشار کاری، نوع اتصال، جنس، ظرفیت عبور گاز، کاربرد و مشخصات فنی از جمله مواردی هستند که هنگام انتخاب باید بررسی شوند.
در این راهنمای کامل، از صفر تا صد با مهمترین تجهیزات گازرسانی آشنا میشویم و کاربرد هرکدام را بررسی میکنیم تا هنگام خرید بتوانید انتخاب دقیقتری داشته باشید.
تجهیزات گازرسانی چیست؟
تجهیزات گازرسانی به مجموعهای از تجهیزات گفته میشود که برای انتقال، اندازهگیری، تنظیم فشار، کنترل جریان، فیلتراسیون، اتصال خطوط و افزایش ایمنی سیستمهای گاز مورد استفاده قرار میگیرند.
این تجهیزات بسته به نوع پروژه میتوانند در ساختمانهای مسکونی، تجاری، صنعتی و شبکههای توزیع گاز مورد استفاده قرار بگیرند.
مهمترین تجهیزات گازرسانی عبارتاند از:
- کنتور گاز
- رگلاتور گاز
- فیلتر یا صافی گاز
- شیر توپی
- شیر برقی قطع گاز
- شیر حساس به زلزله
- تجهیزات تشخیص نشت گاز
- لوله و اتصالات پلیاتیلن
- اتصالات الکتروفیوژن
- رابط پلیاتیلن به فولادی
- تجهیزات کنترل و اندازهگیری
شناخت کاربرد هرکدام از این تجهیزات، اولین قدم برای انتخاب محصول مناسب است.
مسیر گاز از ورودی تا مصرفکننده چگونه است؟
برای درک بهتر تجهیزات گازرسانی، بهتر است ابتدا مسیر کلی گاز را بشناسیم.
گاز پس از ورود به شبکه و عبور از تجهیزات مربوط به ورودی، بسته به نوع سیستم ممکن است از تجهیزاتی مانند رگلاتور، فیلتر، کنتور و شیرهای مختلف عبور کند و سپس از طریق شبکه لولهکشی به مصرفکننده برسد.
بهصورت ساده میتوان این مسیر را اینگونه در نظر گرفت:
ورود گاز → تنظیم فشار → فیلتراسیون → اندازهگیری → کنترل و قطع جریان → انتقال → مصرفکننده
البته ترتیب و تجهیزات دقیق هر سیستم به طراحی، نوع پروژه و الزامات فنی آن بستگی دارد.
کنتور گاز چیست؟
کنتور گاز یکی از شناختهشدهترین تجهیزات گازرسانی است که برای اندازهگیری حجم گاز مصرفشده مورد استفاده قرار میگیرد.
کنتورهای گاز در مدلها و ظرفیتهای مختلف تولید میشوند و انتخاب آنها باید بر اساس میزان مصرف، نوع کاربری، ظرفیت عبور گاز و مشخصات سیستم انجام شود.
برای مثال، نیاز یک واحد مسکونی با یک مجموعه صنعتی بزرگ یکسان نیست و نمیتوان یک نوع کنتور را برای تمام کاربردها مناسب دانست.
هنگام انتخاب کنتور گاز باید مواردی مانند ظرفیت عبور، فشار کاری، سایز اتصال، نوع کنتور و شرایط استفاده بررسی شود.
برای آشنایی کاملتر با انواع کنتور، میتوانید مقاله «۰ تا ۱۰۰ کنتور گاز» را در گازان مطالعه کنید.
رگلاتور گاز چیست؟
رگلاتور گاز یکی از تجهیزات مهم سیستمهای گازرسانی است که برای کاهش و تنظیم فشار گاز در محدوده مورد نیاز سیستم استفاده میشود.
فشار گاز ورودی ممکن است برای تجهیزات مصرفکننده مناسب نباشد. رگلاتور با تنظیم فشار خروجی کمک میکند گاز با فشار مناسبتری در اختیار بخش پاییندست قرار گیرد.
رگلاتورها بر اساس فشار ورودی، فشار خروجی، ظرفیت عبور گاز، سایز اتصال و نوع کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند.
هنگام خرید رگلاتور باید فشار ورودی، فشار خروجی، ظرفیت، سایز اتصال و مشخصات فنی محصول بررسی شود.
فیلتر یا صافی گاز چیست؟
فیلتر گاز یا صافی گاز برای جداسازی ذرات و آلودگیهای موجود در جریان گاز مورد استفاده قرار میگیرد.
وجود ذرات در مسیر گاز میتواند روی عملکرد برخی تجهیزات مانند رگلاتورها، شیرآلات و تجهیزات اندازهگیری تأثیر بگذارد. فیلتر میتواند به محافظت از تجهیزات پاییندست کمک کند.
فیلترهای گاز در سایزها و مدلهای مختلف تولید میشوند و هنگام انتخاب آنها باید مواردی مانند سایز، فشار کاری، ظرفیت عبور، نوع اتصال و مشخصات فنی بررسی شود.
در گازان میتوانید محصولاتی مانند فیلتر گاز DN40 ستاک SET353 و فیلتر گاز DN50 ستاک SET353 را بررسی کنید.
شیرآلات گاز چیست؟
شیرآلات گاز یکی از مهمترین گروههای تجهیزات گازرسانی هستند و بسته به نوع شیر میتوانند برای قطع و وصل جریان، کنترل مسیر یا انجام وظایف حفاظتی مورد استفاده قرار بگیرند.
شیر توپی، شیر برقی، شیر حساس به زلزله و شیرهای مختلف دیگر، کاربرد یکسانی ندارند و نمیتوان یک مدل را جایگزین تمام شیرهای دیگر کرد.
به همین دلیل هنگام خرید شیر گاز باید ابتدا مشخص شود که شیر برای چه کاری مورد نیاز است.
شیر توپی گاز چیست؟
شیر توپی یا Ball Valve یکی از انواع رایج شیرهای قطع و وصل جریان گاز است.
در این شیر، یک قطعه کروی در داخل بدنه قرار دارد که با چرخش آن مسیر عبور گاز باز یا بسته میشود.
شیرهای توپی در سایزها، جنسها، فشارهای کاری و انواع اتصال مختلف تولید میشوند.
از مدلهای دندهای برای برخی کاربردهای با سایز پایینتر و از مدلهای فلنجی در بسیاری از کاربردهای صنعتی استفاده میشود.
هنگام انتخاب شیر توپی باید سایز، فشار کاری، نوع اتصال و مشخصات فنی محصول را بررسی کرد.
شیر برقی قطع گاز چیست؟
شیر برقی قطع گاز یا Shut Off Valve نوعی شیر است که امکان قطع جریان گاز با استفاده از فرمان الکتریکی را فراهم میکند.
این شیرها در سیستمهایی مورد استفاده قرار میگیرند که نیاز به قطع جریان گاز بهصورت خودکار یا توسط یک سیستم کنترلی وجود دارد.
در هنگام خرید شیر برقی باید مواردی مانند سایز، فشار کاری، ولتاژ، نوع عملکرد، نوع اتصال و شرایط نصب بررسی شود.
در گازان محصولاتی مانند شیر برقی سریع قطع گاز (شات آف ولو تک ضرب) DN20 ستاک SET144/RQ نیز وجود دارد.
شیر حساس به زلزله چیست؟
شیر حساس به زلزله یکی از تجهیزات ایمنی سیستمهای گازرسانی است که برای قطع جریان گاز در هنگام وقوع زلزله با شدت مشخص طراحی شده است.
هدف استفاده از این تجهیز، کاهش احتمال ادامه جریان گاز در شرایطی است که ممکن است بر اثر زلزله به لولهها، اتصالات یا تجهیزات سیستم آسیب وارد شده باشد.
شیرهای حساس به زلزله میتوانند بر اساس نوع ساختار و مکانیزم عملکرد با یکدیگر متفاوت باشند.
انتخاب این تجهیز باید بر اساس مشخصات فنی محصول، شرایط محل نصب و الزامات فنی مربوط به پروژه انجام شود.
سنسور هشدار نشت گاز چیست؟
سنسور هشدار نشت گاز برای تشخیص وجود گاز در محیط و ایجاد هشدار در شرایط تعیینشده مورد استفاده قرار میگیرد.
این تجهیز با شیر قطع گاز تفاوت دارد. سنسور وظیفه تشخیص و هشدار را بر عهده دارد، در حالی که شیر قطعکن برای متوقف کردن جریان گاز استفاده میشود.
در گازان محصولاتی مانند سنسور هشدار نشت گاز SISMIK وجود دارد که میتوان آن را از این بخش به صفحه محصول لینک کرد.
لوله پلیاتیلن گاز چیست؟
لولههای پلیاتیلن یکی از گزینههای مورد استفاده در شبکههای گازرسانی هستند و در پروژههای مختلف برای انتقال گاز به کار میروند.
یکی از مهمترین موضوعات در اجرای خطوط پلیاتیلن، انتخاب روش اتصال مناسب و استفاده از اتصالات استاندارد و سازگار با لوله است.
به همین دلیل در کنار لولههای پلیاتیلن، انواع مختلف اتصالات نیز مورد استفاده قرار میگیرند.
اتصالات پلیاتیلن گاز چیست؟
اتصالات پلیاتیلن برای ایجاد مسیرهای مختلف و اتصال بخشهای مختلف شبکه استفاده میشوند.
برخی از انواع رایج این اتصالات عبارتاند از:
- زانو
- سهراهی مساوی
- سهراهی نامساوی
- تبدیل
- رابط
- کپ
- رابط پلیاتیلن به فولادی
هر اتصال برای کاربرد مشخصی طراحی شده و انتخاب سایز و نوع صحیح آن اهمیت زیادی دارد.
الکتروفیوژن چیست؟
الکتروفیوژن یکی از روشهای اتصال لولهها و اتصالات پلیاتیلن است.
در این روش، المنت موجود در اتصال با ایجاد حرارت باعث ایجاد اتصال بین سطوح پلیاتیلنی میشود.
اتصالات الکتروفیوژن در انواع مختلف و سایزهای گوناگون تولید میشوند.
برای مثال، در محصولات گازان میتوان به تبدیل الکتروفیوژن 125×225 پلیاتیلن پتروگاز پارسا اشاره کرد.
هنگام خرید اتصال الکتروفیوژن باید سایز دقیق لوله و اتصال، نوع محصول و مشخصات فنی آن بررسی شود.
رابط پلیاتیلن به فولادی چیست؟
در بعضی شبکههای گاز لازم است بین بخش پلیاتیلنی و بخش فولادی خط اتصال ایجاد شود.
رابط پلیاتیلن به فولادی برای همین کاربرد طراحی شده و در سایزهای مختلف در بازار موجود است.
انتخاب رابط باید بر اساس سایز دو طرف اتصال، نوع محصول و مشخصات فنی آن انجام شود.
در گازان نیز مدلهای مختلف رابط پلیاتیلن به فولادی در سایزهای گوناگون وجود دارد.
تجهیزات گازرسانی ساختمان شامل چه چیزهایی است؟
تجهیزات دقیق هر پروژه به طراحی و شرایط آن بستگی دارد، اما در یک سیستم گازرسانی ساختمانی ممکن است تجهیزاتی مانند کنتور، رگلاتور، شیرآلات، فیلتر، لوله، اتصالات و تجهیزات ایمنی مورد استفاده قرار بگیرند.
کاربرد تجهیز
اندازه گیری مصرف کنتور گاز
تنظیم فشار رگلاتور
جدا سازی ذرات فیلتر گاز
قطع و وصل جریان شیر توپی
قطع جریان با فرمان شیر برقی
افزایش ایمنی سیستم شیر حساس به زلزله
تشخیص و هشدار سنسور نشت گاز
انتقال گاز لوله
اتصال بخش های مختلف شبکه اتصالات
تجهیزات گازرسانی صنعتی چه تفاوتی با تجهیزات ساختمانی دارند؟
سیستمهای صنعتی معمولاً با شرایط کاری متفاوتی نسبت به سیستمهای ساختمانی مواجه هستند.
ممکن است میزان مصرف، دبی، فشار، سایز خطوط و نوع تجهیزات مورد نیاز در یک پروژه صنعتی بسیار متفاوت باشد.
در پروژههای صنعتی ممکن است تجهیزاتی مانند شیرهای فلنجی، فیلترهای صنعتی، رگلاتورهای صنعتی، شیرهای برقی، تجهیزات اندازهگیری و اتصالات با سایزهای بزرگتر مورد استفاده قرار بگیرند.
به همین دلیل انتخاب تجهیزات باید بر اساس مشخصات واقعی پروژه انجام شود.
تفاوت تجهیزات گازرسانی ساختمان و صنعتی چیست؟
صنعت ساختمان ویژگی
معمولا بزرگتر معمولا کوچکتر مقیاس سیستم
ممکن است بسیار بالا باشد معمولا کمتر دبی مورد نیاز
از کوچک تا بسییار بزرگ معمولا کوچک تر سایز تجهیزات
ممکن است پیچیده تر باشد معمولا ساده تر تجهیزات کنترلی
فرآیندی و صنعتی مصرف ساختمانی نوع کاربرد
این جدول یک مقایسه کلی است و مشخصات واقعی هر پروژه باید جداگانه بررسی شود.
هنگام خرید تجهیزات گازرسانی به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب تجهیزات گازرسانی نباید فقط بر اساس قیمت انجام شود. قبل از خرید بهتر است موارد زیر بررسی شوند.
کاربرد تجهیز
ابتدا مشخص کنید تجهیز قرار است چه کاری انجام دهد.
سایز
سایز تجهیز باید با خط و تجهیزات سیستم هماهنگ باشد.
فشار کاری
فشار کاری تجهیز باید با شرایط سیستم مطابقت داشته باشد.
نوع اتصال
نوع اتصال، مانند فلنجی، دندهای یا الکتروفیوژن، باید متناسب با خط انتخاب شود.
جنس
جنس بدنه و اجزای تجهیز باید برای شرایط کاری مورد نظر مناسب باشد.
ظرفیت عبور گاز
در تجهیزاتی که گاز از داخل آنها عبور میکند، ظرفیت عبور و شرایط جریان اهمیت دارد.
برند و مدل
برند و مدل دقیق محصول را بررسی کنید و مشخصات فنی سازنده را مطالعه کنید.
استاندارد و تأییدیه
بسته به نوع تجهیز و کاربرد آن، استانداردها و تأییدیههای مورد نیاز پروژه باید بررسی شوند.
شرایط نصب
محل نصب، شرایط محیطی و فضای مورد نیاز برای نصب نیز باید در نظر گرفته شود.
آیا ارزانترین تجهیزات گازرسانی بهترین انتخاب هستند؟
خیر.
قیمت پایینتر بهتنهایی به معنی انتخاب بهتر نیست. یک تجهیز ممکن است قیمت پایینتری داشته باشد اما از نظر فشار کاری، سایز، نوع اتصال یا کاربرد با سیستم مورد نظر مطابقت نداشته باشد.
هنگام مقایسه قیمت باید محصولات را بر اساس مشخصات فنی مشابه با یکدیگر مقایسه کرد.
در تجهیزات گازرسانی، تناسب محصول با پروژه مهمتر از انتخاب صرفاً ارزانترین گزینه است.
سایز تجهیزات گازرسانی چگونه انتخاب میشود؟
روی بسیاری از تجهیزات گازرسانی با عباراتی مانند DN20، DN25، DN40، DN50، DN80، DN100، DN125، DN150 و DN200 مواجه میشویم.
DN نشاندهنده اندازه اسمی تجهیز است و نباید آن را بدون توجه به استاندارد محصول، معادل یک قطر دقیق در نظر گرفت.
برای انتخاب سایز مناسب باید مواردی مانند سایز خط، دبی مورد نیاز، فشار کاری، نوع اتصال و مشخصات فنی تجهیز بررسی شود.
جدول راهنمای انتخاب تجهیزات گازرسانی
تجهیز مناسب نیاز شما
کنتور گاز اندازه گیری مصرف گاز
رگلاتور تنظیم فشار گاز
فیلتر یا صافی گاز جداسازی ذرات
شیر توپی قطع و وصل دستی
شیر برقی قطع جریان با فرمان الکتریکی
شیر حساس به زلزله قطع جریان در شرایط زلزله
سنسور هشدار نشت تشخیص وجود گاز
اتصالات پلی اتیلن اتصالات لوله های پلی اتیلن
اتصالات الکتروفیوژن اتصال با روش الکتروفیوژن
رابط پلی اتیلن به فولادی اتصال پلی اتیلن به فولادی
چکلیست خرید تجهیزات گازرسانی
قبل از خرید تجهیزات گازرسانی این موارد را بررسی کنید:
☐ کاربرد تجهیز مشخص شده است.
☐ سایز صحیح مشخص شده است.
☐ فشار کاری بررسی شده است.
☐ نوع اتصال مشخص شده است.
☐ برند و مدل دقیق بررسی شده است.
☐ مشخصات فنی محصول مطالعه شده است.
☐ محصول با شرایط پروژه مطابقت دارد.
☐ تعداد مورد نیاز مشخص شده است.
☐ قیمت و موجودی بررسی شده است.
☐ در صورت نیاز، مشخصات محصول با کارشناس فنی پروژه تطبیق داده شده است.
تجهیزات گازرسانی را از کجا بخریم؟
انتخاب فروشنده مناسب برای خرید تجهیزات گازرسانی اهمیت زیادی دارد.
قبل از خرید بهتر است اطلاعاتی مانند برند، مدل، سایز، فشار کاری، نوع اتصال، مشخصات فنی، موجودی و قیمت محصول را بررسی کنید.
در گازان میتوانید انواع تجهیزات مورد استفاده در سیستمهای گازرسانی را در دستهبندیهای مختلف بررسی کرده و مشخصات محصولات را مشاهده کنید.
اگر سایز یا مدل دقیق تجهیز مورد نیاز خود را میدانید، بهتر است هنگام خرید همان مشخصات را با اطلاعات درجشده در صفحه محصول تطبیق دهید.
جمعبندی
تجهیزات گازرسانی مجموعهای از تجهیزات مختلف هستند که هرکدام بخشی از وظایف سیستم گاز را بر عهده دارند.
کنتور برای اندازهگیری مصرف، رگلاتور برای تنظیم فشار، فیلتر برای جداسازی ذرات، شیرآلات برای قطع و وصل یا کنترل جریان، تجهیزات ایمنی برای افزایش ایمنی و اتصالات پلیاتیلن و الکتروفیوژن برای اجرای شبکههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.
برای انتخاب صحیح تجهیزات گازرسانی، نباید فقط به قیمت یا ظاهر محصول توجه کرد. کاربرد، سایز، فشار کاری، نوع اتصال، ظرفیت، جنس و مشخصات فنی از مهمترین مواردی هستند که باید قبل از خرید بررسی شوند.
اگر قصد خرید تجهیزات گازرسانی دارید، ابتدا نیاز پروژه خود را مشخص کنید و سپس محصولی را انتخاب کنید که مشخصات فنی آن با شرایط سیستم مطابقت داشته باشد.
در گازان میتوانید انواع تجهیزات گازرسانی را بررسی کرده و برای هر محصول، مشخصات و اطلاعات فنی مربوط به همان مدل را مشاهده کنید.
سوالات متداول درباره تجهیزات گازرسانی
تجهیزات اصلی گازرسانی چیست؟
بسته به نوع پروژه، تجهیزاتی مانند کنتور، رگلاتور، فیلتر، شیرآلات، تجهیزات ایمنی، لوله و اتصالات در سیستمهای گازرسانی مورد استفاده قرار میگیرند.
رگلاتور گاز چه کاری انجام میدهد؟
رگلاتور برای کاهش و تنظیم فشار گاز در محدوده مورد نیاز سیستم استفاده میشود.
فیلتر گاز چه کاربردی دارد؟
فیلتر یا صافی گاز برای جداسازی ذرات موجود در جریان گاز و کمک به محافظت از تجهیزات پاییندست استفاده میشود.
شیر توپی گاز چیست؟
شیر توپی یکی از انواع شیرهای قطع و وصل جریان گاز است که با چرخش یک قطعه کروی، مسیر جریان را باز یا بسته میکند.
شیر برقی چه تفاوتی با شیر توپی دارد؟
شیر برقی میتواند با فرمان الکتریکی عمل کند، در حالی که شیر توپی معمولاً برای قطع و وصل دستی جریان استفاده میشود.
شیر حساس به زلزله چیست؟
شیر حساس به زلزله تجهیزی است که برای قطع جریان گاز در شرایط وقوع زلزله با شدت مشخص طراحی شده است.
الکتروفیوژن چیست؟
الکتروفیوژن یکی از روشهای اتصال لولهها و اتصالات پلیاتیلن است که با استفاده از حرارت ایجادشده توسط المنت داخلی اتصال انجام میشود.
هنگام خرید تجهیزات گازرسانی به چه چیزی توجه کنیم؟
سایز، فشار کاری، نوع اتصال، کاربرد، ظرفیت، جنس، برند، استانداردها و مشخصات فنی محصول از مهمترین مواردی هستند که باید بررسی شوند.
آیا همه تجهیزات گازرسانی برای ساختمان و صنعت یکسان هستند؟
خیر. تجهیزات مورد نیاز به شرایط پروژه، فشار، دبی، سایز خطوط و کاربرد سیستم بستگی دارند.
بهترین روش انتخاب تجهیزات گازرسانی چیست؟
ابتدا نیاز و مشخصات پروژه را تعیین کنید و سپس محصولی را انتخاب کنید که از نظر سایز، فشار، اتصال و سایر مشخصات فنی با سیستم مورد نظر مطابقت داشته باشد.
